تبلیغات
خورشید مکه - انتظار و فرهنگ شیعه

انتظار و فرهنگ شیعه

نویسنده : مقنی زاده
تاریخ:دوشنبه 28 شهریور 1390-01:32

شادابی و پویایی بشر در طول دوران زندگی فردی و اجتماعی، مرهون نعمت «امید» و «انتظار» است. اگر انسان، به آینده امیدی نداشته باشد، زندگی برایش مفهوم چندانی نخواهد داشت. آنچه انسان را به زندگی امیدوار می‌كند و آن را جاذبه‌دار می‌سازد و نگرانی‌ها و ناراحتی‌ها را برای او آسان می‌نماید، انتظار و امید به آینده‌ای روشن و رشدآفرین است که در آن، به تمام نیازهای روحی و جسمی او به طور کامل پاسخ داده شود. آدمی در پرتو همین انتظار و امید، رنج‌ها و گرفتاری‌ها را تحمل می‌كند و با كشتی امید و آرزو در دریای متلاطم و طوفان‌زای زندگی، به سیر خود ادامه می‌دهد.

شیعه، با بهره‌گیری از آموزه‌های اهل بیت(علیهم السلام)، این امید و انتظار به آینده را در متعالی‌ترین نوع خود، فراراه انسان‌های آزاداندیش و آزادی‌خواه قرار داده است.

معنای لغوی و اصطلاحی «انتظار فرج»

«انتظار»، در لغت به معنای چشمداشت و چشم‌به‌راه بودن1 است؛ اما در اصطلاح، به معنای چشم‌به‌راه بودن برای ظهور واپسین ذخیرة الهی و آماده شدن برای یاری او در برپایی حکومت عدل و قسط در سراسر گیتی است.

به بیان دیگر، «كیفیتی‌ روحی‌ است‌ كه‌ باعث‌ به‌ وجود آمدن‌ حالت‌ آمادگی‌ (انسان‌ها) برای‌ آنچه‌ انتظار دارند، می‌شود و ضد آن‌، یأ‌س‌ و ناامیدی‌ است. هر چه‌ انتظار بیشتر باشد و هر چه شعلة آن فروزان‌تر و پر فروغ‌تر باشد، تحرک و پویایی او و در نتیجه آمادگی‌ نیز بیشتر خواهد بود».2

«فَرَج» به معنای «گشایش» است. انتظار فرج، برخاسته از فطرت کمال جوی بشری است؛ اگر چه عوامل دیگری نیز می‌تواند منشأ انتظار باشد.

یکی از اندیشوران معاصر، با بیان این که برخی دوست دارند حالت انتظار را یك مسأله روانی ناشی از حرمان در اقشار محروم جامعه وتاریخ تفسیر كنند وحالت فرار از واقعیت گرانبار یا مشقّتها به سوی تصور آیندهای كه محرومان در آن بتوانند تمام حقوق از دست‌رفته وسیادتشان را بازپس گیرند، نوشته است: «این گمانه، نوعی خیالبافی یا نوعی گریز از دامن واقعیت به آغوش تخیل است». 3

بر خلاف گمان برخی که اندیشة مهدویّت را ساختة شیعه می‌دانند، باور داشت مهدویّت نه فقط به پیروان اهل بیت(علیهم السلام) اختصاص ندارد، بلكه بخش مهمی از عقاید اسلامی و یكی از مسایل مهم و ریشه‌ای در اصول اسلامی به شمار می‌آید كه بین تمام گروه‌ها و مذاهب اسلامی بر اساس بشارت‌های قرآن مجید و آموزه‌های پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم)، شكل گرفته است. روایت‌های مربوط به حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) ـ همان‌گونه که در منابع شیعه آمده است ـ در بسیاری از كتاب‌های معروف اهل سنّت نیز آمده است.4

بنابراین، باور به پیروزی نهایی نیروی حقّ، صلح و عدالت بر نیروی باطل، ستیز و بیداد، گسترش جهانی ایمان اسلامی، استقرار کامل و همه‌جانبة ارزش‌های انسانی، تشکیل مدینة فاضله و جامعة آرمانی و سرانجام، اجرای این ایدة عمومی و انسانی به وسیلة شخصیتی عالی قدر که در روایات اسلامی، از او به «مهدی» تعبیر شده است، برخاسته از چشمه سار وحی است؛ از این رو انتظار آن دوران، علاوه بر آن که در مجموعة باورهای تمام پیروان ادیان آسمانی به چشم می‌خورد، بین مسلمانان نیز از اهمیّت ویژه‌ای برخوردار است.

جایگاه انتظار در فرهنگ شیعه

در یک بررسی کوتاه، روایاتی كه سخن از انتظار گفتهاند، به دو دسته كلی تقسیم میشود:

1. انتظار فرج به معنای عامّ

در این معنا، آموزه‌های دینی بر آن است تا افزون بر بیان فضیلت «گشایش عمومی» و امید به آینده، و سوق انسان‌ها به این عرصه، نومیدی را نیز مورد نکوهش قرار داده، از ورود جوامع بشری به آن جلوگیری كند.

اهتمام آموزه‌های اسلامی در بیان معنای عام انتظار و امید، تا بدان حد بوده که از آن با بلندترین عنوان‌ها یاد نموده، ارزش‌های شگفت‌آوری برای آن ذکر کرده است. برخی از این عنوان‌ها بدین قرار است.

1ـ1. عبادت و بندگی

قرآن و اهل بیت(علیهم السلام)، به ما می‌آموزند که هدف از آفرینش، بندگی خداوند است.5

رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) یکی از نمودهای این بندگی را انتظار گشایش دانسته، می‌فرماید:

اِنتِظارُ الفَرَجِ عِبَادَةٌ؛ 6

انتظار فرج عبادت است.

از آن‌جا که بیشتر عبادت‌ها در شمار رفتار انسان است، می‌توان نتیجه گرفت این‌جا نیز مقصود از انتظار، مجموعه رفتاری خاص است.

1ـ2. برترین عبادت

برخی عبادت‌ها بر برخی دیگر برتری دارد؛ از این رو انجام آن، افزون بر آن، که مورد تأکید آموزه‌های دینی است، از پاداش افزون‌تری نیز برخوردار است و نقش آن، در سازندگی انسان بیشتر است.

رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) پس از آن که انتظار فرج را در زمرة عبادت‌های خداوند دانسته است، آن را یکی از برترین عبادت‌ها برشمرده، می‌فرماید:

اَفضَلُ العِبادَةِ اِنتِظارُ الفَرَجِ؛7

برترین عبادت انتظار فرج است.

1ـ3. برترین کارها

گاهی آن را برترین كارهای امت پیامبر خاتم(صلی الله علیه و آله وسلم) معرفی می‌كند.

رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) در این‌باره می‌فرماید:

اَفْضَلُ اَعْمالِ اُمَّتِی اِنتظارُ الفَرَجِ مِنَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ؛8

برترین کارهای امت من، انتظار فرج از جانب خداوند است.

1ـ4. فرج بودن خود فرج

امروزه، از نظر دانش روانشناسی ثابت شده است امید داشتن، نقش بسیار مهمی در رفتارهای اجتماعی دارد. به بیان دیگر انتظارِ آینده‌ای روشن و درخشان، باعث می‌شود زندگی كنونی انسان نیز از روشنایی و پویایی برخوردار شود.

در برخی روایات مربوط به انتظار فرج به این حقیقت ارزشمند، این‌گونه اشاره شده است که خود انتظار فرج، نوعی فرج و گشایش است.

در این‌باره امام سجّاد(علیه السلام) فرمود:

اِنتِظارُ الفَرَجِ مِنْ اَعظَمِ الفَرَجِ؛9

انتظار گشایش، خود از بزرگ‌ترین گشایش‌ها است.

1ـ5. برترین جهاد

در آموزه‌های دینی، جهاد و کوشش در راه خدا، یکی از مهم‌ترین رفتارهای فردی و گروهی مسلمانان معرفی شده است. آیات فراوانی از قرآن و روایات بسیاری از معصومان(علیهم السلام) به حقیقت این رفتار ارزشمند اشاره كرده است.

درباره اهمیّت انتظار فرج ـ افزون بر آنچه مورد اشاره قرار گرفت ـ به روایاتی بر می‌خوریم که بسی شگفتی آور است و آن، این که انتظار را فقط «جهاد» که «برترین جهاد» دانسته است. از این نوع روایات نیز به خوبی استفاده می‌شود انتظار، از نوع عمل است.

رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) برترین جهاد بودن انتظار فرج را این‌گونه بیان فرموده است:

اَفْضَلُ جِهادِ اُمَّتی اِنْتِظارُ الفَرَجِ؛10

برترین جهاد امت من انتظار گشایش است.

در مقابل آموزه‌های بالا، یأس و ناامیدی از رحمت پروردگار، به شدت مذمت شده و در شمار گناهان بزرگ به حساب آمده است.11

2. انتظار فرج به معنای خاص

در این معنا، انتظار به معنای چشم‌به‌راه بودن آینده‌ای با تمام ویژگی‌های یک جامعه، مورد رضایت خداوندی است که یگانه مصداق آن دوران حاکمیت آخرین ذخیرة الهی وجود مقدّس حضرت ولی عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است.

برخی سخنان معصومان(علیهم السلام) در این‌باره این‌گونه است:

امام باقر(علیه السلام) ـ آن‌گاه كه دین مورد رضایت خداوند را تعریف میكند ـ پس از شمردن اموری می‌فرماید:

...وَالتَّسْلِیمُ لِاَمْرِنا وَالوَرَعُ وَالتَّواضُعُ وَاِنتِظارُ قائِمِنا... ؛ 12

... و تسلیم به امر ما، و پرهیزکاری و فروتنی، و انتظار قائم ما....

امام صادق(علیه السلام) فرمود:

عَلَیْكُمْ بِالتَّسْلیمِ وَالرَّدِّ اِلینا وَاِنْتظارِ اَمْرِنا وَامْرِكُمْ وَفَرَجِنا وَفَرَجِكُم؛13

بر شما باد به تسلیم و رد امور به ما و انتظار امر ما و امر خودتان و فرج ما و فرج خودتان.

از روایات انتظار ظهور حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به دست میآید انتظار ظهور حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) نه فقط راه رسیدن به جامعه موعود است؛ بلكه خود نیز موضوعیت دارد؛ بدان معنا كه اگر كسی در انتظار راستین به سر برد، تفاوتی ندارد كه به مورد انتظار خویش دست یابد یا دست نیابد.

در این‌باره شخصی از امام صادق(علیه السلام) پرسید: «چه میفرمایید درباره كسی كه دارای ولایت پیشوایان است و انتظار ظهور حكومت حق را میكشد و در این حال از دنیا میرود؟»

حضرت(علیه السلام) در پاسخ فرمود:

هُوَ بِمَنزِلَةِ مَنْ كانَ مَعَ القائِمِ فِی فُسطاطِهِ». ثُمَ سَكَتَ هَنیئةً، ثُمَ قالَ: «هُوَ كَمَنْ كانَ مَعَ رُسولِ اللّه؛14

او همانند كسی است كه با حضرت قائم(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در خیمه او باشد». سپس كمی سكوت كرد و فرمود: «مانند كسی است كه با پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) در مبارزاتش همراه بوده است».

پی نوشت ها:

1. ر.ک: دهخدا، علی اکبر, لغتنامه, کلمه انتظار.

2. ر.ک: موسوی‌ اصفهانی، محمّد تقی‌، مكیال‌ المكارم، ترجمه:‌ مهدی‌ حائری‌ قزوینی، ج‌ 2، ص‌ 235.

3. آصفی، محمّد مهدی‌ ‌, مقالة انتظار پویا, فصلنامه انتظار, ش 6.

4. ر.ک: ناصری، محمد امیر، الامام المهدی فی الاحادیث المشترکة بین السنة و الشیعة.

5. ذاریات(51): آیة 56.

6. اربلی، كشف الغمة فی معرفة الائمة، ج 2، ص 101؛ شیخ طوسی، أمالی، ص 405.

7. شیخ صدوق، كمالالدین و تمام النعمة، ج 1، ص 287؛ ر.ك: ترمذی، سنن، ج 5، ص 565.

8. شیخ صدوق, عیون اخبارالرضا (علیه السلام)، ج2، ص36؛ شیخ صدوق, كمال الدین و تمام النعمة، ج 2، ص 644

9. طبرسی، احمد بن علی، احتجاج، ج 2، ص 317؛ شیخ صدوق, كمال الدین و تمام النعمة، ج 1، ص 319.

10. حرانی، حسن بن علی, تحفالعقول، ص 37.

11. ر.ک: سوره یوسف(12): آیة 87.

12. شیخ كلینی، كافی، ج 2، ص 23، ح 13.

13. كشی، محمدبن عمر، رجال كشی، ص 138.

14. برقی، احمد بن محمدبن خالد، محاسن، ج 1، ص 173؛ علامه مجلسی, بحارالانوار، ج 52، ص 125.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
price of viagra
سه شنبه 23 مرداد 1397 02:52

You actually stated this very well!
buying cheap viagra buying viagra online without prescription is it illegal to buy viagra sildenafil sildenafil viagra prices uk generic viagra uk viagra to buy buy generic viagra uk to buy viagra buy generic viagra usa
wow cialis 20
یکشنبه 21 مرداد 1397 21:52

Thanks. A good amount of stuff.

cialis rezeptfrei generico cialis mexico buy cialis online nz cialis 05 price cialis best cialis italia gratis cialis savings card cialis 10 doctissimo buy cialis online recommended site cialis kanada
Cialis canada
دوشنبه 7 خرداد 1397 01:59

Thanks, I appreciate it!
cialis lowest price does cialis cause gout the best site cialis tablets only best offers cialis use preis cialis 20mg schweiz cialis for bph cialis bula prices for cialis 50mg where cheapest cialis cialis 5 mg para diabeticos
Generic cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 03:19

You made your stand pretty clearly.!
buying brand cialis online cialis bula buy cheap cialis in uk buy name brand cialis on line cialis taglich callus cialis generico en mexico cialis generic tadalafil buy cialis generisches kanada cialis 20 mg effectiveness
Buy cialis online
جمعه 7 اردیبهشت 1397 18:35

Fantastic forum posts. Kudos.
cialis authentique suisse buy cialis online cheapest cuanto cuesta cialis yaho cialis generico milano look here cialis order on line rezeptfrei cialis apotheke buy cialis online nz fast cialis online cialis for daily use walgreens price for cialis
Viagra great britain
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 02:59

Amazing quite a lot of great info.
buy cheap viagra pills online buy viagra walgreens how to buy viagra without seeing a doctor how to buy viagra online uk online pharmacy generic viagra buy generic viagra pills buy viagra online generic buy viagra usa online viagra to buy buy viagra pills online
Generic cialis
جمعه 17 فروردین 1397 18:43

Nicely put, Thanks!
cialis generico en mexico cialis for sale south africa cialis prices generic low dose cialis how do cialis pills work rx cialis para comprar cialis 5 mg effetti collateral cialis daily cialis online nederland precios cialis peru
Cialis 20 mg
جمعه 3 فروردین 1397 14:49

Nicely put, Kudos!
cialis tablets cuanto cuesta cialis yaho cialis free trial venta cialis en espaa import cialis cialis mit grapefruitsaft generic cialis tadalafil how does cialis work acquisto online cialis only now cialis for sale in us
Cialisalasy
یکشنبه 27 اسفند 1396 21:45

You actually expressed that exceptionally well.
brand cialis generic generico cialis mexico order cialis from india tesco price cialis rezeptfrei cialis apotheke wow cialis tadalafil 100mg cialis 5mg cialis with 2 days delivery cialis dosage recommendations cialis 20 mg cut in half
cam4 hack download
دوشنبه 6 آذر 1396 17:35
با این حال، من تعجب کردم اگر شما می توانید کمی بیشتر در مورد این موضوع بنویسید؟
من می توانم بسیار سپاسگزار باشم، اگر بتوانید کمی توضیح دهید
به علاوه. متشکرم!
Foot Issues
دوشنبه 16 مرداد 1396 06:51
I think this is one of the most vital information for me.
And i'm glad reading your article. But should remark on few general things, The website style is wonderful,
the articles is really excellent : D. Good
job, cheers
What is the tendon at the back of your ankle?
شنبه 14 مرداد 1396 22:26
I really like reading through a post that can make men and women think.
Also, thank you for permitting me to comment!
Jaimie
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 13:51
You ought to take part in a contest for one of the best blogs online.
I am going to recommend this site!
manicure
جمعه 11 فروردین 1396 01:51
Hi, yeah this post is truly pleasant and I have learned lot of things from it concerning blogging.
thanks.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo