تبلیغات
خورشید مکه - مفهوم انتظار (لازمه‌ها و پیامدها)

مفهوم انتظار (لازمه‌ها و پیامدها)

نویسنده : مقنی زاده
تاریخ:شنبه 26 شهریور 1390-22:07

انتظار فرج

به انتظار زیستن و منتظرانه دین داشتن، وظیفه‌ای است كه شریعت اسلام، از مؤمنان خواسته است. چشم داشتن به ظهور منجی و حاكمیت دوازدهمین امام از سلسله امامان معصوم(علیهم‌السلام) باور به تداوم امامت و عینیت رهبری دینی، در نهایت تاریخ زندگی است، نهایتی دور، ولی در پیش، بسا امروز فردا یا فردای دیگر، عالمان دین، بر پایه احادیث معصومین(علیهم‌السلام) انتظار فرج را شاخص بزرگ دینداری در عصر غیبت دانسته‌اند و همواره دینداران را به داشتن و دانستن این امر مهم فراخوانده‌اند. رسول خدا(صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند: «انتظار فرج داشتن، برترین اعمال امت من است».[1]

و نیز امام صادق(علیه‌السلام) در فرمایش به اصحاب خود فرمودند: «خبر دهم شما را به چیزی كه خداوند عمل بندگان را جز با آن نمی‌پذیرد؟ اصحاف گفتند: «آری». امام فرمودند: «باور به خدای یكتا و اینكه محمد بنده و پیامبر خداست و چشم داشتن به ظهور قائم(علیه ‌السلام)». [2]

معنای لغوی

انتظار در لغت، به معنای درنگ در امور، چشم به راه بودن و نوعی امید داشتن به آینده است.[3] با مطالعه فرهنگ‌های لغت در می‌یابیم كه انتظار یك حالت روانی به همراه درنگ و تأمل است؛ اما از این معنا دو برداشت می‌توان كرد:

1ـ این چشم به راهی، انسان را به اعتزال و انزوا بكشاند و منتظر، دست روی دست بگذارد، وضعیت موجود را تحمل ند و به امید آینده مطلوب، بدون هیچ گونه تلاشی فقط انتظار بكشد.

2ـ این چشم به راهی و انتظار سبب حركت، پویایی و عمل و آمادگی وسیع‌تر گردد.

حال این سوال مطرح می‌شود كه كدامیك از این دو معنا، مراد و مقصود بزرگان و رهبران دینی است؟ با مراجعه به متون روایی، مشاهده می‌كنیم كه معصومان(علیهم‌السلام) خیلی روشن و صریح با ارائه تصویر مناسب از انتظار، روی برداشت نخست، خط بطلان كشیده‌اند و برای این‌كه هرگز آن معنا به ذهن مخاطب خطور نكند، انتظار را عمل نامید‌ه‌اند، آن هم برترین اعمال[4] و یا آن را عبادت خوانده‌اند، آن هم محبوب‌ترین عبادت[5] است. اساسا این یك قاعده عقلی و منطقی است، آن كس كه وضعیت موجود را نمی‌پذیرد و تحمل نمی‌كند، در انتظار گشایش است و برایش آماده می‌شود: من انتظر امرا تهیأ له.

انتظار در كلام اسلام شناسان غربی

از مهم‌ترین رازهای نهفته بقای تشیع همین روح انتظار است كه كالبد هر شیعه را آكنده ساخته، پیوسته او را به كوشش و جنبش وا می‌دارد و از نومیدی و بی‌تابی و افسردگی و درماندگی او را باز می‌دارد. این تأثیر چنان ملموس و كارساز بوده كه اسلام شناسان غربی نیز از آن سخن گفته‌اند و «هانری كربن» اسلام شناس معروف فرانسوی می‌گوید: «مفهوم غیبت اصل و حقیقت غیبت هرگز در چهارچوب درخواست‌ةای دنیایی ا مروز در معرض تفكر عمیق قرار نگرفته است، معنای این امر، به نظر من، چشمه‌ای بی‌نهایت و ابدی از معانی و حقایق است.

امام زمان، مفهوم اعلایی است كه مكمل مفهوم غیبت است، ولی كاملا به شخصیت امام غایب، مرتبط است. این جانب، مفهوم امام غایب را با روح غربی خودم به گونه‌ای نو و بكر، احساس و درك می‌كنم و چنین به فكر و دلم الهام می‌شود كه رابطه حقیقی آن را با حیات معنوی بشر وابسته می‌دانم».[6]

فاربین محقق آلمانی می‌گوید: « از مسایل اجتماعی بسیار مهمی كه سبب امیدواری و رستگاری شیعه است، اعتقاد به وجود حجت عصر و انتظار ظهور است». [7]

«ای.ب. پتروشفسكی» تاریخ دان و ایران شناس معروف شوروی سابق در این زمینه می‌نویسد: «چشم به راه مهدی بودن در عقاید مردمی كه نهضت‌های قرن سیزدهم را در ایران به پا داشتند، مقام بلندی داشته است ولی در قرن چهاردهم و پانزدهم میلادی این عقیده راسخ‌تر و مشهودتر گشت. [8]

نقش انتظار در سازندگی انسان

اعتقاد به ظهور حضرت مهدی و این كه سرانجام نزاع‌ها و جنگ‌ها و زحمت‌ها، صلح و صفا و امنیت و آسایش، سبب می‌شود كه انسان خود را بسازد و شرایط لازم برای قرار گرفتن در صف منتظران واقعی را پیدا كند و این افتخار نصیبش شود كه یكی از زمینه‌سازان حكومت حضرت مهدی(علیه‌السلام) باشد. انتظار فرج باعث می‌شود كه فرد مسلمان آنچه در توان دارد، به كار گیرد تا سطح اندیشه و آگاهی و آمادگی روحی و جسمی و مادی و معنوی خود را بالا ببرد تا بتواند در پیاده كردن آن اصلاحات عمیق و همه جانبه و گسترش قسط و عدل و یكتاپرستی در سراسر گیتی سهیم باشد. كسی كه خود فاسد و ناصالح است نمی‌تواند در انتظار حكومتی باشد كه با افراد فاسد به شدت مبارزه می‌كند. آری! اعتقاد به این كه سرانجام، كره زمین از شر مستكبران و ظالمان نجات یافته و اصلاح خواهد شد و به تمام تبعیض‌ها و نابسامانی‌ها خاتمه داده می‌شود، انسان را وادار می‌كند كه خود ظلم نكند و دنبال فساد و بی بند و باری نرود و در حد امكان با آنها مبارزه كند. انتظار فرج و ظهور مصلح كل حضرت صاحب الزمان(علیه‌السلام) در حقیقت به معنای آماده باش كامل فكری، مادی و معنوی است و این جز سازندگی ا نسان چیز دیگری نمی‌باشد.

نقش انتظار در سازندگی جامعه

جامعه از انسان‌های مختلف با افكار، اهداف، آرزوها، رفتارها و گفتار گوناگون و با سطوح مختلف مادی و معنوی تشكیل می‌شود. هر یك از افراد اجتماع از یك سو بر جامعه‌ای كه در آن زندگی می‌كنند، به میزان شخصیت وجودی خود تأثیر می‌گذارند و از سوی دیگر، از جامعه تأثیر می‌پذیرند. این تأثیر پذیری تا حدود زیادی متقابل بوده، انكار ناپذیر است. بنابراین تغییر افكار، اهداف، رفتار و گفتار تك تك انسان‌ها در حد خود به منزله تغییر مكانیسم و ساختار جامعه محسوب می‌شود. انتظار فرج و امید به آینده درخشان تغییر اساسی در رفتار و گفتار انسان ایجاد می‌كند. پس همان گونه كه انتظار فرج در سازندگی یكایكك انسان‌ها مؤثر است در سازندگی جامعه نیز كه از همان انسان‌ها تشكیل شده است تأثیر خواهد گذاشت. اعتقاد به ظهور مصلح كل و اینكه زمانی می‌رسد كه تمام نابسامانی‌های اجتماعی برطرف خواهد شد و مساوات و عدالت در جامعه حاكم گشته و حقیقت در تمام صحنه زندگی جایگاه خود را باز خواهد یافت، انسان را وادار می‌كند كه علاوه بر اصلاح خویش در جهت اصلاح دیگران نیز كوشش نماید زیرا اصلاحات زیر بنایی، اجتماعی كه انتظارش را می‌كشند، یك عمل فردی نیست بلكه كاری است كه تمام انسان‌های متعهد و متقی باید در آن شركت كنند و تلاش‌های آنان هماهنگ و یكپارچه باشد. در یك فعالیت بزرگ و گسترده كه پهنه گیتی را در بر می‌گیرد هیچ كس نمی‌تواند از حال دیگران غافل باشد، بلكه باید بر اساس مسئولیتی كه به عهده هر انسان صالحی هست، هر جا ضعفی مشاهده كرد، برای اصلاح آن بكوشد و با تلاش پیگیر خود موضع‌های آسیب‌پذیر را ترمیم كند و بدین شكل با همكاری و همیاری یكدیگر جامعه‌ای سالم و آراسته از معنویت بسازند .

انتظار نوعی عبادت

همان طور كه ایمان به مفهوم واقعی خود عبارت از علم و عمل، عقیده و تلاش، اعتراف و كوشش است، انتظار نیز مفهومی است پر اصالت و سازنده و تحرك بخش، در جهت ارزش دادن به رفتار یك انسان پیرو و ارج نهادن به حركت‌های جامعه تشیع، در راه رسیدن به حكومت عدالت و ایمان اسلامی به همین منظور، در سنت پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام) انتظار نوعی عمل و گونه‌ای پرستش و عبادت خدای جهان تلقی شده؛ چرا كه یكی از خصیصه‌های ممتاز انسان گرائیده به اسلام، این است كه به آنچه اذعان و ایمان دارد و در قلب آن را پذیرفته و به عبادت دیگران، گرایش ذهنی به آن دارد عینیت بدهد و در خارج از ذهن خود، بدان تجلی بخشد. در روایتی از امام حسین(علیه السلام)، فلسفه بودن انسان در جهان در «عقیده و تلاش، ایمان و جهاد» خلاصه شده است.[9]

آری! منتظر، چه فرد باشد و چه جامعه و یا امت، در حال عبادت و پرستش به سر می‌برد كه برترین عبادت‌هاست و به بیان امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام) همانند مجاهد و تلاشگری است كه در راه خدا و احیای سنت‌های اسلامی در خون خود می‌غلتد.[10]

انتظار عامل بقای تشیع

آنچه از بررسی‌های دقیق و عمیق علمی در ابعاد گوناگون «انتظار» در تاریخ، فسلفه ادیان، آیات كریمه قرآن و اخبار و احادیث اسلامی استفاده می‌شود این است كه «انتظار» در طرح كلی و عمومی و در سطحی جهانی، عامل بقای نسل بشر و رمز موجودیت تمام ادیان و مذاهب الهی و امروز نیز یكی از بزرگ‌ترین عوامل بقای جامعه اسلامی و تشیع راستین در میان جامعه است.

در طول تاریخ حیات پر افتخار «تشیع» ـ اگر نگوییم یگانه عامل ـ مهم‌ترین عاملی كه شیعیان را در برابر تمام حكومت‌های جور و ستم و دستگاه‌های ظلم و ستم حفظ نموده و آنها را در جریان زمان، با همه محرومیت‌ها، رنج‌ و شكنجه‌ها و حبس و تبعید‌ها، در برابر تمام صدمات و لطماتی كه از ناحیه زمامداران ستمكار بر آنان وارد شده است از زوال و انقراض نگه داشته است، همین مسأله انتظار و عقیده، به ظهور حضرت مهدی(علیه‌السلام) بوده است.

آری! اگر انتظار و عقیده به ظهور نبود مسلمانان و به ویژه «شیعیان» منتظر آینده روشن نبودند و عقیده به پیروزی نهایی حق و آینده قیام جهان اسلام نداشتند، مسلما تا امروز شكست خورده بودند و كوچك‌ترین اثری هم از آنان در تاریخ باقی نمانده بود.

سخنی با منتظران جوان

انقلاب اسلامی آن گاه ارزش خود را نشان داد كه در برابر بزرگ‌ترین قدرت‌های شیطانی ایستاد. با آنها مبارزه كرد و رسالت جهانی خود را به جهانیان ارائه نمود با این وصف، كسانی كه فكر می‌كنند باید گوشه‌ای استراحت كنند تا امام زمان(علیه‌السلام) ظهور كند و جهان را پر از عدل و قسط نماید سخت در اشتباهند. جوانان ما باید بیشتر از گذشته بكوشند و مبارزه كنند و این تحول و تكامل نفسی را هر چه سریع‌تر در روح و قلب خود ایجاد نمایند تا باعث تسریع در ظهور حضرت شوند. اما در عین حال، باید دانست كه امام حاضر است و بر اعمالمان نظارت دارد امام پیروان خود را رها نكرده و به دست هواها نسپرده، مراقب آنهاست. اگر به آنها ناراحتی برسد قلب مباركش به درد می‌آید. اگر خونریزی ناحقی در جایی صورت بگیرد، حضرت ناراحت می‌شود.

به راستی آیا آن گونه كه حضرت در مقابل مشكلات و گرفتاری‌های ما دردمند می‌شود ما هم در برابر كینه توزی‌ها و كم لطفی‌هایی كه در حق آن حضرت می‌شود عكس العمل نشان می‌دهیم؟ اگر مؤمنین حمیت در دین نداشته باشند و نسبت به مقدساتشان حساسیت نشان ندهند، رفته رفته دین از میان می‌رود. لذا امر به معروف و نهی از منكر بر همه كس واجب و لازم است و با كوتاهی در آن انواع فسق و فجور ظاهر می‌گردد. اگر جوانان ما در اعتقادشان به خود بقبولانند كه امام زمان(علیه‌السلام) در میان آنها زندگی می‌كند و شاهد اعمالشان است، رفتار و زندگی و مرگ و حیات آن‌ها یقینا تغییر كیفی می‌یابد. اگر آنها امام زمان(علیه‌السلام) را اسطوره‌ای در تاریخ به حساب آورند، اشتباه بزرگی كرده‌اند. چرا كه امام زمان حضور دارد و هر عملی كه ما انجام می‌دهیم می‌بیند و می‌شوند. روزی كه ما به این اعتقاد برسیم و آن را لمس كنیم، بزرگ‌ترین جهش‌ها را در راه تكامل زندگی‌مان برداشته‌ایم. و این قدم اصلی برای تسریع در ظهور حضرت است. لذا باید هر چه سریع‌تر در خود تحول ایجاد كنیم و خود را آماده سازیم و به آن درجه از رشد عقلی و ایمانی و اخلاقی برسیم كه توانایی تحمل آن وجود مبارك را داشته باشیم. و بدانیم اگر به آن درجه از آگاهی برسیم به طور قطع حضرت ظهور خواهد فرمود.

پی نوشتها :

[1] - بحارالانوار: ج 52، ص 122.

[2] - غیبت نعمانی: ص 200.

[3] - التحقیق فی كلمات القرآن: ج 12، ص 166.

[4] - بحارالانوار: ج 52، ص 122.

[5] - همان منبع.

[6] - رسالت تشیع در دنیای امروز : ص 25-35.

[7] - سیاست اسلام: ص 49.

[8] - در انتظار ققنوس: ص 304.

[9] - فرهنگ جامع سخنان امام حسین(علیه‌السلام): ص 604.

[10] - منتخب الاثر: ص 496.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
What is a heel lift?
سه شنبه 28 شهریور 1396 01:02
Remarkable issues here. I am very happy to look your
article. Thanks a lot and I'm taking a look ahead to contact you.
Will you kindly drop me a mail?
Zachery
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 00:36
I do agree with all the ideas you have offered on your post.

They're very convincing and will certainly work. Nonetheless,
the posts are too short for beginners. Could you please extend them a bit from subsequent time?
Thanks for the post.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo