تبلیغات
خورشید مکه - رجعت

رجعت

نویسنده : مقنی زاده
تاریخ:دوشنبه 6 اردیبهشت 1389-00:05

خداوند گروهی از اموات را به همان صورتی كه در گذشته بودند، به دنیا برمی‌گرداند، و گروهی را عزیز و گروهی دیگر را ذلیل می‌كند و اهل حق را بر اهل باطل غلبه و نصرت داده، مظلومان را بر ظالمان و ستمگران غلبه می‌دهد، این واقعه هنگام ظهور مهدی آل محمد، علیهم‌السلام، رخ خواهد داد.

معنای لغوی

الفاظ مختلفی برای بیان اصل اعتقادی رجعت در قرآن مجید و روایات اسلامی به كار رفته است، مانند: رجعت، ایاب، كرّه، ردّ، حشر كه همه در معنای بازگشت مشتركند ولی در میان همة این الفاظ، لفظ رجعت مشهورتر است. رجعت مصدر مرّه1 و بیانگر «یك‌بار بازگشت» است، چنانچه در لسان‌العرب2 آمده است: «رجعت مصدر مرّه از مادة رجوع است».

معنای اصطلاحی (كلامی)

شیخ مفید در معنای اصطلاحی رجعت تعریفی را ارائه كرده كه گویای معنای واقعی رجعت بوده و دارای نواقص دیگر تعریف‌ها نیست. ایشان در تبیین معنای اصطلاحی (كلامی) رجعت چنین می‌نویسد:

خداوند گروهی از اموات را به همان صورتی كه در گذشته بودند، به دنیا برمی‌گرداند، و گروهی را عزیز و گروهی دیگر را ذلیل می‌كند و اهل حق را بر اهل باطل غلبه و نصرت داده، مظلومان را بر ظالمان و ستمگران غلبه می‌دهد، این واقعه هنگام ظهور مهدی آل محمد، علیهم‌السلام، رخ خواهد داد.

جایگاه رجعت در اعتقادات شیعه

اعتقاد به رجعت و بازگشت گروهی از مردگان، پیش از قیامت، به دنیا، از ویژگی خاصی برخوردار است و در منابع اسلامی اهمیت آن با بیان‌های گوناگونی مطرح شده است. در برخی روایات روز رجعت را یكی از «روزهای الهی» كه عظمت و قدرت الهی در آن متجلی خواهد شد، برشمرده‌اند:

امام صادق(ع) فرمودند: «روزهای الهی سه تاست: روزی كه قائم [آل محمد(ص)] قیام خواهد كرد، روز رجعت و روز قیامت».

با توجه به تفاسیر، منظور از «ایّام الله» روزهایی است كه امر الهی اعم از نعمت یا نقمت، عزّت و ذلّت ظهور تامّ می‌یابد.

آری رجعت و بازگشت انسان‌هایی كه سال‌ها پیش از دنیا رفته‌اند حكایت از قدرت و عظمت الهی دارد و در آن روز این عظمت و شوكت الهی برای همگان آشكار می‌شود، یا در آن روز نعمت‌های خداوند شامل مؤمنان برجسته و نخبه شده و آنان را برای مشاهدة ظهور امام عصر(عج) و غلبة مظلومان بر زورمداران به این دنیا برمی‌گرداند و از طرفی هم با بازگشت كافران سیه دل، آنان را بر خاك ذلّت و خواری خواهد نشاند.

امام صادق(ع) یكی از ویژگی‌های شیعه را اعتقاد به رجعت برشمرده، می‌فرمایند:از ما نیست كسی كه ایمان به رجعت ما نداشته باشد و نیز متعة ما را حلال نشمرد.

چرا كه در آن روزگار، رجعت یكی از معتقدات ویژة شیعه محسوب می‌شد، به طوری كه سایر مذاهب آن را یكی از نقاط امتیاز شیعه از سایر مكاتب قلمداد می‌كردند.

امام صادق(ع) در حدیث دیگری، یكی از شرایط ایمان را اعتقاد به رجعت برشمرده و می‌فرمایند:

هر كس به هفت چیز اعتقاد داشته باشد، مؤمن است، و در میان آن هفت چیز ایمان به رجعت را ذكر فرمودند.

لازمة چنین سخی آن است كه ایمان، زمانی حاصل می‌شود كه علاوه بر اعتقاد به توحید و ...، اعتقاد به رجعت نیز وجود داشته باشد. بر این اساس بر هر شیعه‌ای این اعتقاد ضروری است، از سوی دیگر این امید را در دل او زنده

نگه می‌دارد كه اگر پیش از ظهور منجی عالم بشریت از دنیا برود خداوند، وی را برای نصرت دین خویش و درك لقای آن حضرت، به دنیا برمی‌گرداند.

الف ـ آیا اعتقاد به رجعت از اصول دین است یا اصول مذهب؟

اعتقاد به رجعت از اصول دین نیست و معتقد نبودن به آن هم موجب كفر و خروج از دین نیست، بلكه از اصول مذهب امامیه است، به طوری كه اعتقاد به اصل رجعت گروهی از مؤمنان و كافران، به دنیا پیش از قیامت ضروری است. هرچند كه باور داشتن به جزئیات مسائلی كه در رجعت اتفاق می‌افتد، لازم و ضروری نیست. به هر حال اعتقاد به رجعت، هم‌سنگ اعتقاد به صراط و میزان است. مرحوم «شبّر» در این باره می‌گوید:

اصل رجعت حق است و شبهه‌ای در آن نیست و اعتقاد نداشتن به آن موجب خروج از جرگة مؤمنان و شیعیان می‌شود. چرا كه رجعت از امور ضروری مذهب شیعه بوده و روایاتی كه در مورد صراط و میزان و غیر آن دو به دست ما رسیده است، از جهت تعداد و نیز صحت مدارك و وضوح دلالت، افزون‌تر از روایات رجعت نیست.

با آنكه اعتقاد به صراط و میزان و جز آنها ضروری است، امّا، باید توجه داشت كه اختلاف و بینش‌های متفاوت در جزئیات مسئلة رجعت، ضرری به اصل آن نمی‌زند، همان‌طور كه برداشت‌های متفاوت در ویژگی‌های صراط و میزان در اصل آن خدشه وارد نمی‌سازد. آنگاه ایشان ادامه می‌دهند كه ایمان به رجعت به طور كلی واجب و لازم است.

نتیجه آنكه مسئلة رجعت از ضروریات مذهب و مكتب تشیع است، كه اعتقاد به آن ضروری است، هر چند اعتقاد به جزئیات مانند اینكه چه كسانی رجعت می‌كنند یا زمان آنچه موقعی است و... لازم نیست. ولی باید توجه داشت كه اعتقاد به آن، در رتبة اعتقاد به توحید و نبوت و معاد نیست.

ب ـ آیا رجعت یك پیشگویی تاریخی است یا یك مسئلة اعتقادی؟

در زیارت امام حسین(ع)، می‌خوانیم:إنّی من المؤمنین برجعتكم.من به بازگشت شما اهل بیت(ع)، ایمان و اعتقاد دارم.

یا در زیارت حضرت ابوالفضل(ع) آمده:إنّی بكم و بإیابكم من المؤمنین.من به شما و بازگشتتان معتقدم.

در روایتی كه قبلاً بیان شد، امام صادق(ع) می‌فرمایند:هر كس به هفت چیز معتقد باشد، مؤمن است و از میان هفت چیز ایمان به رجعت را بیان فرمود.

در سخنان بسیاری از اندیشمندان كلامی، رجعت به عنوان یك امر اعتقادی مطرح شده به طوری كه اعتقاد به آن را ضروری شمرده‌اند، مرحوم شبّر دراین‌باره می‌فرماید: «پس اعتقاد به اصل رجعت به طور اجمالی واجب است... هر چند كه تفاصیل آن موكول به ائمة اهل البیت(ع) می‌شود».

بنابراین در تمامی روایات یاد شده و روایات متعدد دیگر، رجعت به عنوان یك مسئلة اعتقادی مطرح شده است، كه خود گویای آنست كه رجعت از زمره امور اعتقادی است نه صرفاً یك قضیة مسلّم تاریخی.

شاهد دیگر آنكه پیوسته علمای كلام، موضوع رجعت را در كنار سایر مباحث اعتقادی بحث كرده‌اند، و این خود شاهد تلقّی اعتقادی بودن رجعت است. نكتة دیگر آنكه صرف تحقّق رجعت در آینده موجب قضیة تاریخی بودن آن نمی‌شود زیرا اگر چنین باشد، معاد هم كه در آینده محقق می‌شود، صرفاً یك قضیة تاریخی خواهد بود.

رجعت و ظهور

رجعت همان‌گونه كه گذشت آنست كه گروهی از مؤمنان خالص و سردمداران كافر كه از دنیا رفته‌اند، به دنیا برمی‌گردند، تا گروه اوّل به عزّت نائل شوند و گروه دوم به ذلّت دنیوی برسند، این معنا با ظهور امام دوازدهم(ع) در یك جهت اشتراك دارند و آن اینكه هر دو در آخرالزمان و قبل از قیامت اتفاق می‌افتند، امّا فرقشان این است كه خداوند برای برچیدن ریشه‌های ظلم و ستم و ایجاد عدالت در روی زمین، ولیّ خویش را پس از غیبتی طولانی، آشكار می‌سازد. ولی رجعت آن است كه در هنگام ظهور، برای یاری حضرتش و نیز استمرار حاكمیت حق بعد از برقراری عدالت، خداوند گروهی از مؤمنان را كه از دنیا رفته‌اند، به دنیا باز می‌گرداند تا برای یاری وی بشتابند. مؤمنانی كه سالیان درازی انتظار فرجش را می‌كشیدند، ولی قبل از ظهور و رؤیت حضرتش، دیده از جهان فرو بستند.

رجعت یكی از وقایع مهمی است كه در آستانة ظهور رخ می‌دهد و زمان آن هنگام ظهور است، نه قبل و نه بعد ظهور، بلكه در همان هنگام است كه برخی پیامبران الهی و ائمة اطهار(ع) و مؤمنان صالح به دنیا برمی‌گردند تا شاهد اعتلای كلمة اسلام در روی زمین باشند. امّا نباید چنین تصور كرد كه رجعت همان ظهور است، رجعت یعنی بازگشت عده‌ای از مؤمنان و كفّار، ولی ظهور به معنای آشكار شدن و قیام دوازدهمین ذخیرة الهی پس از غیبت طولانی است. در نتیجه نزدیكی زمان اتفاق آن دو واقعه نباید موجب شود كه آنها را یكی تلقی كنیم.

شاید این مطلب در مورد رجعت، از روایات و كلمات علما به دست بیاید، آنجا كه شیخ مفید(ره) فرمود:رجعت هنگام قیام مهدی آل محمّد(ص) خواهد بود.

یكی از مستشرقان به نام «دویت نلسون» در كتاب عقیدة الشیعه از ظهور امام زمان(ع) به رجعت تعبیر می‌كند، كه این خلاف معنای رجعت در اصطلاح كلام شیعه است.

این چنین اشتباهاتی گاهی سبب شده تا كسانی به غلط تصور كنند كه واقعیت رجعت نیز همان ظهور امام عصر(ع) است.

بدیهی است كه زمان دقیق رجعت را با ذكر سال و ماه و روز همانند زمان ظهور و معاد نمی‌توان معلوم كرد، امّا به طور كلی می‌توان گفت كه رجعت در هنگام ظهور حضرت مهدی(ع) رخ خواهد داد. چنانكه در برخی از كلمات علما از زمان رجعت به «بعد ظهوره» تعبیر شده است، یعنی بعد از ظهور ولی‌عصر(ع) رجعت اتفاق خواهد افتاد؛ و نیز در دو روایت به این مطلب تصریح شده است. از جابر جعفی نقل شده كه گفت از امام باقر(ع) شنیدم كه فرمود:

به خدا سوگند كه او مردی از اهل بیت ما را پس از سیصد و نه سال از وفاتش قدرت می‌دهد. جابر گفت: پرسیدم این واقعه چه زمانی خواهد بود؟ فرمودند: بعد از رحلت قائم(ع) پرسیدم قائم تا هنگام مرگش چند سال در جهان حكومت می‌كند؟ فرمود: نوزده سال از هنگام قیامش تا وقت مرگش به طول می‌انجامد. پرسیدم: آیا بعد از او جهان دچار آشوب می‌شود؟ فرمودند: بله مدت پنجاه سال و اضافه كردند و بعد از آن منصور [امام حسین(ع)] به دنیا برمی‌گردد تا انتقام خون خود و یارانش را بگیرد. تا اینكه سفاح قیام كند، كه همان امیرالمؤمنین علی(ع) است.

حدیث دیگری از علی‌بن مهزیار نقل شده است، وی می‌گوید: «در خواب دیدم كسی می‌گوید: امسال حج انجام بده تا صاحب‌الزمان(ع) را زیارت كنی...» بعد او با حضرت سخن می‌گوید و ایشان وقایع ظهور را بیان می‌كنند و او می‌گوید: عرض كردم: آقای من بعد از آنچه رخ خواهد داد. فرمودند: «برگشت برگشت، رجعت رجعت».

روشن است كه منظور از« بعد از ظهور» این نیست كه وقتی ظهور تمام شد، رجعت اتفاق می‌افتد، بلكه مقصود آن است كه اندكی پس از ظهور حضرت؛ و نیز در برخی روایات داریم كه وقتی حضرت ظهور می‌كند، به بعضی از مؤمنان در قبر خطاب می‌شود كه: حضرت ظهور كرده، اگر مایلید می‌توانید امروز حضرتش را یاری دهید17. البته بعضی از ائمه(ع) ممكن است رجعتشان مدتی بعد از ظهور باشد.

خلاصة سخن آنكه رجعت یكی از وقایع هم‌زمان با ظهور است و نباید آنها را دو نام برای یك واقعیت پنداشت.

رجعت در قرآن

رجعت و بازگشت برخی انسان‌ها به دنیا پس از مردن مستلزم هیچ‌گونه محذور عقلی نیست، علاوه بر آنكه در مواردی واقع هم شده است. از سوی دیگر آیات و روایات فراوانی در اثبات رجعت به معنای اصطلاحی آن رسیده است. امّا، پیش از بیان آیات، ذكر چند نكته ضروری است:

اوّل: در میان آیاتی كه مورد استدلال قرار گرفته است، واژة «رجعت» به كار نرفته امّا با دقت و تعمّق در معنای آیات، معلوم می‌شود كه آنها با رجعت، هماهنگی و سازگاری دارند.

دوم: آیات فراوانی توسط ائمة اطهار(ع) به رجعت تفسیر شده و از آنجا كه ما قائل به عصمت آنها هستیم، به آن آیات با كمك روایات استناد می‌نماییم.

سوم: از آیاتی كه در مورد رجعت رسیده‌اند گاهی به روز قیامت یا به روز ظهور حضرت حجت(ع) تفسیر شده، و این نكته ضربه‌ای به استدلال به رجعت نمی‌زند چرا كه این معانی با هم منافات نداشته و هر كدام از بطنی از بطون قرآن حكایت دارد.

و بالاخره در حدود هفتاد آیه در مورد رجعت وجود دارد، كه به علت اختصار به سه آیه اكتفا می‌كنیم:

آیة اوّل:

و هنگامی كه قول بر آنان واقع گردد، از زمین موجودی را بیرون می‌سازیم كه با آنان سخن می‌گوید (یا با آنان می‌جنگد) ولی مردم به آیات ما ایمان نمی‌آورند، و روزی كه از هر امتی گروهی از كسانی كه آیات ما را تكذیب كردند، محشور كرده و سپس آنها نگه داشته می‌شوند.

این آیه مشهورترین آیة رجعت است كه به تنهایی بر رجعت دلالت دارد. چرا كه ظاهر آیه به خوبی بیانگر این مطلب است كه این حشر گروهی از هر امتی غیر از حشر در روز قیامت است كه شامل همة انسان‌ها می‌گردد، چنانكه در آیه‌ای در وصف حشر روز قیامت چنین می‌فرماید:

و حشرناهم فلم نغادر منهم احداً و همه را محشور كرده و احدی از آنان را فرو نخواهیم گذاشت.

مردی به امام صادق(ع) عرضه داشت: كه اهل سنت گمان كرده‌اند كه آیة «روزی كه از هر امتی گروهی را محشور می‌كنیم» مربوط به قیامت است حضرت در پاسخ فرمود: آیا چنین است كه خداوند روز قیامت از هر امتی تنها گروهی را محشور كرده و بقیه را رها می‌سازد؟ خیر، اینگونه نیست ولكن آیه در مورد رجعت است. امّا آیة قیامت آن است كه می‌فرماید: «همه را محشور ساخته و از احدی چشم‌پوشی نمی‌كنیم.»

آیة دوم:

همانا ما فرستادگان خویش و مؤمنان را در دنیا، آن روزی كه شاهدان اقامه شوند، یاری خواهیم نمود.

از امام صادق(ع) نقل شده كه فرمود:به خدا سوگند این آیه در مورد رجعت است، مگر نمی‌دانید كه پیامبران بسیاری در این دنیا كشته شدند و نصرت خداوند به آنان نرسید؟ امامان كشته شدند و نصرت خداوند شامل حال آنها نشد، این آیه در رجعت محقّق خواهد شد.

آیة سوم:

و ما تو را جز برای بشارت و بیم جهانیان نفرستادیم...

 

 

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
feet complaints
شنبه 18 شهریور 1396 20:09
Hi there to all, the contents present at this website are truly
awesome for people knowledge, well, keep up the nice work fellows.
Mattie
دوشنبه 9 مرداد 1396 22:06
I am curious to find out what blog system you're utilizing?
I'm having some small security issues with my latest blog
and I'd like to find something more secure. Do
you have any suggestions?
Joanna
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 14:18
Hello, I think your site might be having browser compatibility issues.
When I look at your website in Safari, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has some overlapping.

I just wanted to give you a quick heads up! Other then that,
amazing blog!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo